Bezpieczeństwo w miejscach publicznych. Jak przygotować obiekty i organizatorów wydarzeń na sytuacje kryzysowe?

Bezpieczeństwo w miejscach publicznych. Jak przygotować obiekty i organizatorów wydarzeń na sytuacje kryzysowe?
7–11 minut
141 wyświetlenia

Za bezpieczeństwo wydarzenia odpowiada jego organizator. Gdy liczba miejsc przekracza próg z ustawy – 1 000 na stadionie lub terenie otwartym, 500 w budynku, 300 w hali sportowej przy imprezie sportowej – wydarzenie staje się imprezą masową, a lista obowiązków jest zapisana w przepisach co do punktu. Przygotowanie zawsze obejmuje ocenę ryzyka, drogi ewakuacyjne, pomoc medyczną, łączność ze służbami i zaplecze działające po zmroku. Poniżej przegląd dla gmin, organizatorów, hoteli i zarządców obiektów.

Kiedy wydarzenie jest imprezą masową?

Impreza masowa to wydarzenie artystyczno-rozrywkowe albo sportowe, na którym organizator udostępnia co najmniej tyle miejsc, ile wskazuje art. 3 – liczy się przygotowana pojemność, nie sprzedane bilety. 

Na terenie otwartym liczbę miejsc liczy się według przelicznika 0,5 m² na osobę (art. 3 pkt 14), więc plac o powierzchni 600 m² to formalnie 1 200 miejsc.

Rodzaj imprezyMiejscePróg liczby miejsc
Artystyczno-rozrywkowastadion, obiekt niebędący budynkiem, teren otwartyco najmniej 1 000
Artystyczno-rozrywkowahala sportowa lub inny budynekco najmniej 500
Sportowastadion, obiekt niebędący budynkiem, teren otwartyco najmniej 1 000
Sportowahala sportowa lub inny budynekco najmniej 300
Mecz piłki nożnejstadion lub inny obiekt sportowyco najmniej 1 000

Progi liczby miejsc, od których wydarzenie jest imprezą masową (art. 3 ustawy).

Ustawa wyłącza część wydarzeń, nawet dużych, o ile rodzaj imprezy odpowiada przeznaczeniu obiektu (art. 3 pkt 1 lit. a–g). Chodzi m.in. o teatry, kina, muzea i domy kultury, imprezy w szkołach, zawody dzieci i młodzieży, rekreacyjny sport powszechny, zamknięte imprezy pracodawców oraz wydarzenia z ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.

Wydarzenie poniżej progu nie jest imprezą masową i nie wymaga zezwolenia z tej ustawy. Organizator nadal odpowiada jednak za zaproszonych ludzi: obowiązują go przepisy przeciwpożarowe i budowlane obiektu oraz ogólne zasady odpowiedzialności. Lokalne wymogi sprawdza się w gminie. 

Jakie scenariusze zagrożeń trzeba przewidzieć w miejscach publicznych?

Brytyjski urząd HSE w wytycznych o zarządzaniu tłumem dzieli zagrożenia na kilka grup. To dobra praktyka, natomiast nie jest to polski przepis – dobrze jednak pokazuje, czego szukać przy przeglądzie terenu.

  • Tłum – napór i ścisk przy barierkach i scenie, upadki i stratowanie, wspinanie się na konstrukcje.
  • Miejsce – wspólne drogi pieszych i pojazdów, konstrukcje tymczasowe, zły grunt, ciemne przejścia, za mało wyjść, ogień przy gastronomii.
  • Pogoda – upał w kolejkach, burza i wiatr przy scenie, mróz zimą.
  • Sytuacje zewnętrzne – pożar w sąsiedztwie, awaria zasilania, ogłoszone stopnie alarmowe.

HSE radzi też oprzeć się na prognozie frekwencji (poprzednie edycje, bilety, pogoda, transport) i podzielić teren na strefy: wejścia, widownię, okolice sceny i barów. Ludzie często przychodzą za dnia, a wychodzą po zmroku, więc oświetlenie dróg wyjścia planuje się tak starannie jak scenę. Zasady dla samego uczestnika zebrał Rządowy Poradnik Bezpieczeństwa – zachęcamy do sprawdzenia u źródła.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo imprezy: organizator czy gmina?

Odpowiedź z ustawy jest jednoznaczna: za bezpieczeństwo imprezy masowej w miejscu i w czasie jej trwania odpowiada organizator (art. 5 ust. 1). Wójt, burmistrz, wojewoda, Policja i PSP wydają zezwolenie, opiniują i kontrolują – w zakresie wskazanym w ustawie (art. 5 ust. 3). Gmina organizująca dożynki występuje więc w dwóch rolach: organu i organizatora.

Art. 6 ust. 1 wymienia, co organizator zapewnia:

  • zgodność obiektu lub terenu z przepisami budowlanymi, sanitarnymi i przeciwpożarowymi,
  • służby porządkowe i informacyjne oraz kierownika do spraw bezpieczeństwa,
  • pomoc medyczną i sanitariaty,
  • drogi ewakuacyjne i dojazd dla służb,
  • łączność między podmiotami zabezpieczającymi imprezę,
  • sprzęt ratowniczy i gaśniczy,
  • wydzielone pomieszczenia dla służb kierujących zabezpieczeniem (pkt 8).

Do tego regulaminy obiektu i imprezy (art. 6 ust. 3) oraz instrukcja na wypadek pożaru lub innego zagrożenia (art. 6 ust. 4), której zakres określa rozporządzenie MSWiA z 13 sierpnia 2009 r.

Liczbę członków służb porządkowych i informacyjnych ustawa liczy od liczby uczestników (art. 6 ust. 2):

Rodzaj imprezyMinimum służbUdział służby porządkowejPrzykład: 2 000 uczestników
Niepodwyższonego ryzyka10 osób na 300 uczestników + 1 na każde kolejne 100min. 20%27 osób, w tym co najmniej 6 porządkowych
Podwyższonego ryzyka15 osób na 200 uczestników + 2 na każde kolejne 100min. 50%51 osób, w tym co najmniej 26 porządkowych

Jak przygotować drogi ewakuacyjne i plan alarmowania na wydarzeniu?

Ustawa nie zna pojęcia „plan ewakuacji wydarzenia”, ale w praktyce jest nim graficzny plan obiektu dołączany do wniosku o zezwolenie (art. 26 ust. 1 pkt 1). Pokazuje on:

  • drogi dojścia, drogi ewakuacyjne i dojazdowe dla służb,
  • punkty pomocy medycznej, punkty czerpania wody i punkty informacyjne,
  • hydranty i przyłącza wody, gazu i prądu,
  • rozmieszczenie służb, sektory, gastronomię i sanitariaty.

Mapa to połowa pracy. Trzeba jeszcze ustalić, kto ogłasza alarm, jakim kanałem (nagłośnienie sceny, megafony służb), gdzie jest punkt zbiórki i kto sprawdza, czy sektor jest pusty. Komunikat ewakuacyjny pisze się zawczasu – w stresie nikt nie ułoży dobrego zdania. Gdy zdarzenie wychodzi poza teren imprezy, dalsze kroki należą do gminy, a przyjmowanie ludzi opisuje tekst o tym, jak wygląda ewakuacja ludności.

I teraz ważne terminy dla imprezy masowej: wniosek o zezwolenie składa się do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta najpóźniej 30 dni przed imprezą, w uzasadnionych przypadkach 14 dni (art. 25 ust. 1 i 1a). Wcześniej organizator zbiera opinie Policji, PSP, dysponenta ratownictwa medycznego i sanepidu – wydawane w 14 dni, ważne 6 miesięcy (art. 25 ust. 3 i 4). Od 1 stycznia 2027 r. przy imprezach artystyczno-rozrywkowych obowiązuje też milczące załatwienie sprawy: gdy organ nie wyda decyzji w terminie, zezwolenie uznaje się za wydane na warunkach z wniosku (nowy art. 29a).

Od ilu uczestników potrzebny jest punkt pomocy medycznej?

Zabezpieczenie medyczne imprezy masowej zapewnia organizator, a minimalne wymagania określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 6 lutego 2012 r. Na mniejszych imprezach wystarczą zespoły wyjazdowe i patrole ratownicze – co najmniej dwie osoby z uprawnieniami do kwalifikowanej pierwszej pomocy. Punkt pomocy medycznej pojawia się w tabelach rozporządzenia dopiero przy imprezach powyżej 10 000 uczestników, a wtedy wymagany jest także koordynator medyczny (§ 9).

Liczba uczestnikówZespoły wyjazdowePatrole ratowniczePunkty pomocy medycznejKoordynator medyczny
do 5 0001 bez lekarza1nienie
5 001–10 0001 z lekarzem + 1 bez lekarza2nienie
10 001–25 0001 z lekarzem + 1 bez lekarza2–31tak
25 001–65 0001 z lekarzem + 2 bez lekarza3–71–2tak

Tabela dotyczy imprez artystyczno-rozrywkowych i sportowych innych niż mecz piłki nożnej (§ 2). Przy meczach i imprezach podwyższonego ryzyka normy są wyższe (§ 3) – już do 5 000 uczestników potrzebny jest zespół z lekarzem.

zabezpieczenie medyczne imprez wg liczby uczestnikow

Zabezpieczenie medyczne według liczby uczestników – § 2 rozporządzenia MZ.

Punkt obsadzają co najmniej dwie osoby: lekarz z co najmniej 3-letnim doświadczeniem oraz ratownik medyczny albo pielęgniarka systemu (§ 1 ust. 5). Wyposażenie obejmuje m.in. dwa stanowiska leżące, defibrylator z kardiomonitorem, tlen i deskę ortopedyczną (§ 5 ust. 2). Do punktu prowadzi bezkolizyjny podjazd dla karetki (§ 5 ust. 3), a oznacza go zielona tablica min. 70 × 70 cm z białym krzyżem i napisami „PUNKT POMOCY MEDYCZNEJ” i „FIRST AID” (§ 10).

Rozporządzenie nie mówi, czy punkt ma stać w budynku, czy w namiocie, i nie określa powierzchni, ogrzewania ani oświetlenia. W praktyce potrzebuje miejsca na dwa stanowiska, światła, zasilania i ochrony przed pogodą. Patrole pracują ze sprzętem podobnym do tego, który zawiera torba medyczna R1. 

Jak zorganizować łączność i współpracę ze służbami?

Łączność między podmiotami zabezpieczającymi imprezę to obowiązek organizatora (art. 6 ust. 1 pkt 6), a rozporządzenie MZ wymaga łączności bezprzewodowej także od patroli, punktów i koordynatora medycznego. W praktyce to wspólny kanał radiowy dla kierownika ds. bezpieczeństwa, służb i medyków, lista numerów do dyżurnych Policji i PSP oraz ustalone hasło przerwania imprezy.

Zbieranie opinii z art. 25 to dobry moment, żeby omówić dojazd, postój karetki i punkt spotkania dowódców. Organ może przerwać imprezę, gdy organizator nie spełnia warunków zezwolenia (art. 31 ust. 4), a wojewoda – gdy zagrożone jest życie lub zdrowie (art. 34a). 

Jakie zaplecze przygotować: namioty, oświetlenie, zasilanie?

Tu przepisy mówią najmniej. Ustawa wymaga wydzielonych pomieszczeń dla służb kierujących zabezpieczeniem (art. 6 ust. 1 pkt 8), ale na terenie otwartym ich nie ma – trzeba je postawić.

  • Stanowisko dowodzenia – namiot sztabowy przy wejściu głównym albo przy scenie, z łącznością i miejscem na plan terenu. Model 6 × 5 m daje 23,76 m² dla kierownika ds. bezpieczeństwa i przedstawicieli służb.
  • Punkt pomocy medycznej – namioty ratownicze z wejściem od strony podjazdu dla karetki i tablicą 70 × 70 cm. Konstrukcja pneumatyczna stoi w 5–15 minut i pracuje od −30°C do +50°C – na festiwalu i na jarmarku świątecznym.
  • Prąd i światło – drogi ewakuacyjne muszą być widoczne po zmroku. Obok agregatów sprawdzają się alternatywne źródła energii: MSOL24 ma panele 3,76 kWp, magazyn LFP 32,15 kWh i falownik 15 kVA (400 V i 230 V) – bez paliwa i hałasu przy punkcie medycznym.
  • Agregaty i oświetlenie terenowe – rezerwa na awarię zasilania sceny i wyjść.

Zaplecze najlepiej planować razem z planem graficznym – każdy namiot i wieża i tak musi się na nim znaleźć.

Co sprawdzić przed rozpoczęciem wydarzenia? 

Zbierzmy to w jednym miejscu. Uwaga: przy wydarzeniu poniżej progu kolumna „Podstawa” jest wskazówką, ale nie obowiązkiem.

ObszarCo sprawdzićPodstawa
Status wydarzenialiczba miejsc a progiart. 3
Dokumentywniosek 30 dni przed, opinie służbart. 25–26
Plan obiektudrogi ewakuacyjne, punkty medyczne, hydranty, służbyart. 26 ust. 1
Instrukcja pożarowagotowa i znana służbomart. 6 ust. 4
Służbyliczba, kierownik ds. bezpieczeństwa, identyfikatoryart. 6, art. 21
Pomoc medycznapatrole, zespoły, punkt powyżej 10 000, podjazdrozp. MZ
Łącznośćwspólny kanał, lista numerówart. 6 ust. 1 pkt 6
Zapleczenamiot dla służb, prąd, oświetlenie wyjśćart. 6 ust. 1 pkt 8
Przegląd terenuwyjścia, grunt, konstrukcje, strefyHSE (praktyka)
Po wydarzeniudebriefing ze służbami i gminąHSE (praktyka)
10 rzeczy do sprawdzenia przed startem wydarzenia

Dziesięć obszarów do sprawdzenia przed startem wydarzenia.

Zaplecze dla organizatorów wydarzeń – Centrum Zabezpieczenia Kryzysowego

Poznaj rozwiązania CZK wspierające zaplecze ratownicze i operacyjne – namioty pneumatyczne na punkt medyczny, stanowisko dowodzenia i strefę dla uczestników.

Najczęściej zadawane pytania

Kto odpowiada za bezpieczeństwo podczas imprezy?

Organizator – w miejscu i czasie trwania imprezy masowej (art. 5 ust. 1). Gmina, Policja i PSP wydają zezwolenie i opinie, ale nie przejmują jego odpowiedzialności.

Czy wydarzenie musi mieć plan ewakuacji?

Impreza masowa ma graficzny plan obiektu z drogami ewakuacyjnymi (art. 26 ust. 1) i instrukcję na wypadek pożaru (art. 6 ust. 4). Mniejsze wydarzenia opierają się na przepisach przeciwpożarowych obiektu.

Jak zorganizować punkt pomocy medycznej na imprezie?

Punkt jest wymagany powyżej 10 000 uczestników: lekarz plus ratownik lub pielęgniarka, 2 stanowiska leżące, defibrylator, tlen, podjazd dla karetki i tablica 70 × 70 cm. Na terenie otwartym zwykle w namiocie ratowniczym.

Od ilu osób wydarzenie jest imprezą masową?

Od 1 000 miejsc na terenie otwartym, 500 w budynku przy imprezie artystyczno-rozrywkowej i 300 w hali przy sportowej (art. 3). Na terenie otwartym liczy się 0,5 m² na osobę.

Ile osób ze służb porządkowych potrzeba na imprezę?

Przy niepodwyższonym ryzyku 10 osób na 300 uczestników i 1 na każde kolejne 100, min. 20% porządkowych. Przy podwyższonym 15 na 200 i 2 na każde kolejne 100, min. 50% (art. 6 ust. 2).

Kiedy złożyć wniosek o zezwolenie na imprezę masową?

Najpóźniej 30 dni przed imprezą, wyjątkowo 14 dni (art. 25 ust. 1 i 1a). Opinie służb wydaje się w 14 dni, więc zbiera się je wcześniej.

Czy na imprezie masowej musi być ochrona?

Ustawa wymaga służb porządkowych i informacyjnych oraz kierownika ds. bezpieczeństwa (art. 6 ust. 1 pkt 2), z identyfikatorami od organizatora (art. 21).

Źródła

Centrum Wiedzy Kryzysowej