Strona głównaInformatorPoradnikGminny plan zarządzania kryzysowego po nowelizacji 2026 – co musi zawierać i kto go zatwierdza?

Gminny plan zarządzania kryzysowego po nowelizacji 2026 – co musi zawierać i kto go zatwierdza?

28 września, 2026

9–14 minut

925 wyświetlenia

Od 4 lipca 2026 r. gmina nie opracowuje już jednego planu zarządzania kryzysowego, tylko dwa dokumenty: plan zarządzania ryzykiem i plan reagowania kryzysowego. Oba przygotowuje wójt (burmistrz, prezydent miasta) i przedkłada staroście do zatwierdzenia, a cykl planowania wydłużono z 2 do 3 lat. Do czasu zatwierdzenia nowych dokumentów gmina pracuje na dotychczasowym planie. Poniżej znajduje się zestawienie zmian, zawartość obu nowych planów, harmonogram wdrożenia oraz to, co wpisać w rubrykę sił i środków – dla komórek zarządzania kryzysowego, które aktualizują dokumentację.

Czym jest plan zarządzania kryzysowego gminy po nowelizacji?

Plan zarządzania kryzysowego gminy to dokumentacja planistyczna, w której gmina opisuje zagrożenia na swoim terenie, podział zadań między podmioty oraz zasoby do reagowania. Po nowelizacji ta dokumentacja składa się z dwóch części o różnych funkcjach: plan zarządzania ryzykiem odpowiada za zapobieganie i przygotowanie, a plan reagowania kryzysowego – za działania w chwili wystąpienia sytuacji kryzysowej i usuwanie jej skutków. Podstawą jest ustawa z 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, której ostatni tekst jednolity ogłoszono 28 kwietnia 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 574, zmieniona następnie nowelizacją z czerwca 2026 r.

Co zmieniła nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Nowelizacja zastąpiła jeden plan zarządzania kryzysowego dwoma dokumentami, wydłużyła cykl planowania do 3 lat i oparła całe planowanie na krajowej ocenie ryzyka. Ustawa o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw została opublikowana 22 czerwca 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 815 i obowiązuje od 4 lipca 2026 r. Uchyliła art. 5, który dotąd opisywał strukturę planów, i wprowadziła model znany z przepisów unijnych o odporności podmiotów krytycznych.

Nowelizacja 2026 r. – jeden plan zarządzania kryzysowego zastąpiony dwoma dokumentami, cykl 3 lata.

Element	Dotychczas (art. 5 ustawy)	Po nowelizacji (od 4 lipca 2026 r.)
Dokumenty gminy	jeden plan zarządzania kryzysowego	plan zarządzania ryzykiem + plan reagowania kryzysowego
Cykl planowania	maksymalnie 2 lata	3 lata
Punkt wyjścia	charakterystyka zagrożeń i ocena ryzyka w planie	krajowa ocena ryzyka i plany wyższego szczebla
Kto opracowuje	wójt, burmistrz, prezydent miasta	wójt, burmistrz, prezydent miasta
Kto zatwierdza	starosta	starosta
Termin pierwszego zatwierdzenia	–	do 3 miesięcy od zatwierdzenia planu powiatowego

Nie zmienił się podział ról: gmina nadal pisze dokumenty, a starosta je zatwierdza. Zmieniła się ich liczba, rytm aktualizacji i źródło danych o zagrożeniach – gmina nie ocenia już ryzyka w próżni, tylko w nawiązaniu do ocen i planów przyjętych wyżej.

Kto opracowuje plany gminy i kto je zatwierdza?

Plany gminy opracowuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a zatwierdza je starosta. Wójt przedkłada projekt staroście, a starosta – plan powiatowy wojewodzie, więc łańcuch zatwierdzania biegnie zawsze o jeden szczebel w górę. Zatwierdzenie oznacza w praktyce, że plan gminy musi być spójny z planem powiatu, do którego gmina należy.

Organem właściwym w sprawach zarządzania kryzysowego na terenie gminy pozostaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 19 ust. 1 ustawy). Zadania wykonuje przy pomocy komórki organizacyjnej urzędu gminy (miasta) właściwej w sprawach zarządzania kryzysowego (art. 19 ust. 3). To ta komórka pisze dokumenty, zbiera dane od jednostek organizacyjnych i uzgadnia zapisy z podmiotami, które mają realizować zadania.

Łańcuch zatwierdzania planów i skład gminnego zespołu zarządzania kryzysowego.

Co zawiera plan zarządzania ryzykiem?

Plan zarządzania ryzykiem opisuje, jak gmina ogranicza prawdopodobieństwo i skutki zagrożeń, zanim do nich dojdzie. To dokument zadaniowy i budżetowy, a nie opis procedur reagowania. Obejmuje przede wszystkim:

cele strategiczne w zakresie ograniczania ryzyka,
zasady współpracy podmiotów wymienionych w siatce bezpieczeństwa,
listę działań ograniczających ryzyko, ułożonych w hierarchię,
ramy czasowe i podmioty odpowiedzialne za każde działanie,
sposób finansowania i wysokość nakładów,
ocenę efektów zrealizowanych przedsięwzięć.

Najważniejsza różnica wobec starego planu: działania mają przypisane pieniądze i terminy. Jeśli ocena wskazuje, że zagrożeniem jest podtopienie budynków gminnych, w planie pojawia się konkretne przedsięwzięcie z kosztem i datą – na przykład zabezpieczenie bramy przed zalaniem w remizie albo w hali, w której stoi sprzęt, z przypisaną jednostką odpowiedzialną. Asortyment do takich działań obejmuje zabezpieczenia przeciwpowodziowe.

Co zawiera plan reagowania kryzysowego?

Plan reagowania kryzysowego określa, kto, co i czym robi w chwili wystąpienia sytuacji kryzysowej oraz przy usuwaniu jej skutków. To następca tej części dotychczasowego planu, która opisywała siatkę bezpieczeństwa, procedury i załączniki funkcjonalne. Zawiera przede wszystkim:

siatkę bezpieczeństwa – zadania i obowiązki uczestników zarządzania kryzysowego,
zasady współpracy i wymiany informacji między podmiotami,
moduły zadaniowe opisujące reakcję na konkretne rodzaje zdarzeń,
załączniki funkcjonalne, w tym procedury zadań ochrony ludności i obrony cywilnej,
przedsięwzięcia minimalizujące skutki zakłóceń infrastruktury krytycznej dla ludności na terenie gminy.

Plan zarządzania ryzykiem i plan reagowania kryzysowego – zawartość obu dokumentów gminy.

Moduł zadaniowy działa tylko wtedy, gdy ma przypisane realne siły i środki. Moduł „podtopienie budynku użyteczności publicznej” bez wskazania, czym zabezpieczyć wejścia, pozostaje procedurą na papierze – dlatego do modułu wpisuje się konkretny sprzęt, na przykład zaporę przeciwpowodziową do drzwi przy wejściu do szkoły, urzędu albo ośrodka zdrowia, z lokalizacją i osobą odpowiedzialną za montaż.

Kiedy gmina musi mieć nowe plany?

Gminne plany zatwierdza się po raz pierwszy w terminie 3 miesięcy od dnia pierwszego zatwierdzenia właściwego planu powiatowego. Termin dotyczy obu dokumentów – planu zarządzania ryzykiem i planu reagowania kryzysowego. Gmina nie zaczyna więc od siebie: czeka na dokumenty wyższego szczebla, bo to one wyznaczają ramy jej planu.

Kolejność jest kaskadowa. Najpierw powstaje krajowa ocena ryzyka – w ciągu 6 miesięcy od wejścia nowelizacji w życie, potem krajowy plan zarządzania ryzykiem – w ciągu 12 miesięcy, następnie plany wojewódzkie i powiatowe, a na końcu gminne. Zasady zatwierdzania planów gminnych opisał Serwis Samorządowy PAP.

Kaskada terminów po nowelizacji 2026 r. – plany gminne powstają na końcu.

Do czasu zatwierdzenia nowych dokumentów gmina działa na dotychczasowym planie zarządzania kryzysowego. W praktyce oznacza to dwa równoległe zadania: utrzymanie aktualności obecnego planu, w tym rubryki sił i środków, oraz zbieranie danych do nowych dokumentów – zwłaszcza listy działań z kosztami do planu zarządzania ryzykiem. Część tych danych to proste pomiary: szerokość wjazdów i progów w obiektach gminnych decyduje o tym, czy w planie da się wpisać konkretną pozycję, taką jak bariera przeciwpowodziowa do garażu zakładu komunalnego.

Jak wygląda dotychczasowy plan zarządzania kryzysowego?

Dotychczasowy plan składa się z trzech części: planu głównego, zespołu przedsięwzięć na wypadek sytuacji kryzysowych i załączników funkcjonalnych. Tak opisywał go art. 5 ust. 2 ustawy przed nowelizacją i w takim układzie gminy mają dziś swoje obowiązujące plany.

Część	Podstawa (przed nowelizacją)	Co zawiera
Plan główny	art. 5 ust. 2 pkt 1	charakterystyka zagrożeń, ocena ryzyka, mapy ryzyka i zagrożeń; siatka bezpieczeństwa; zestawienie sił i środków; zadania z planów działań krótkoterminowych
Zespół przedsięwzięć na wypadek sytuacji kryzysowych	art. 5 ust. 2 pkt 2	monitorowanie zagrożeń; tryb uruchamiania sił i środków; procedury reagowania; współdziałanie
Załączniki funkcjonalne planu głównego	art. 5 ust. 2 pkt 3	12 kategorii, od procedur i łączności po ewakuację i ochronę przed zagrożeniami charakterystycznymi dla obszaru

Wśród dwunastu załączników funkcjonalnych dwa łączą się bezpośrednio ze sprzętem. Pierwszy to organizacja ewakuacji z obszarów zagrożonych – wymaga zaplecza dla ludzi, którzy opuszczą domy.

Zakres takiego zaplecza opisuje materiał o tym, jak wygląda zakwaterowanie ewakuowanych. Drugi to organizacja ochrony przed zagrożeniami charakterystycznymi dla danego obszaru – na terenie zalewowym oznacza zabezpieczenia obiektów, od wałów z worków po rozwiązania punktowe, takie jak zapora przeciwpowodziowa do garażu w budynku, w którym stoją pojazdy służb. Zasób do tych zadań opisuje osobny tekst o tym, co musi zawierać gminny magazyn przeciwpowodziowy.

Tak wygląda to w dużym mieście: Plan Zarządzania Kryzysowego m.st. Warszawy dzieli dokument na cztery bloki – plan główny, zespół przedsięwzięć, załączniki funkcjonalne i mapy – a do planu dołączono 23 załączniki, w tym katalog zagrożeń, powodzie, zjawiska atmosferyczne, awarie infrastrukturalne i sieć bezpieczeństwa. Załącznik powodziowy uzupełnia osobna mapa zagrożenia powodziowego. W mniejszej gminie struktura jest skromniejsza, ale rubryka sił i środków występuje w każdym planie – w planie gminy Kętrzyn ma własny numer: 5.3. Zestawienie sił i środków planowanych do wykorzystania.

Co wpisać w siły i środki – i skąd wziąć dane?

W siły i środki wpisuje się zasoby, którymi gmina realnie dysponuje w chwili zdarzenia: sprzęt, zapasy, obiekty i ludzi przypisanych do zadań. W dotychczasowym planie była to osobna rubryka planu głównego, w nowym planie reagowania kryzysowego te same dane zasilają moduły zadaniowe. Pusty magazyn oznacza pustą rubrykę – i moduł, którego nie da się uruchomić.

Zestawienie buduje się z trzech źródeł:

stan magazynów gminy – przeciwpowodziowego i zasobów ochrony ludności,
sprzęt jednostek organizacyjnych – OSP, zakładu komunalnego, szkół i ośrodków,
umowy z podmiotami zewnętrznymi – dostawy wody, paliwa, transportu, noclegów.

Najpewniejszym źródłem danych jest magazyn, bo od 2025 r. jego stan wynika z odrębnego obowiązku: wójt utrzymuje zasoby na co najmniej 3 dni zagrożenia na podstawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, a zasoby wprowadza się do centralnej ewidencji. Co dokładnie ma się w nim znaleźć, opisuje osobny materiał o tym, co musi zawierać magazyn zasobów ochrony ludności.

Obszar zadań	Co wpisać w siły i środki	Przykładowy zasób
Woda dla ludności	pojemność zapasu w litrach, lokalizacja, sposób dystrybucji	zbiorniki elastyczne, cysterny, woda butelkowana
Ewakuacja i zakwaterowanie	liczba miejsc noclegowych, zadaszenie punktu przyjęcia	namioty, łóżka polowe, śpiwory, koce
Ochrona obiektów przed wodą	chronione obiekty, wymiary otworów, czas montażu	zapory i bariery do drzwi, bram i garaży
Odwadnianie i zasilanie	wydajność, liczba jednostek, dysponent	pompy, motopompy, agregaty

Woda jest pozycją, którą najłatwiej wpisać ogólnikowo, a najtrudniej zrealizować. Zestawienie podaje pojemność w litrach i miejsce składowania – do przechowywania wody bytowej rozporządzenie o zasobach ochrony ludności dopuszcza cysterny albo zbiorniki elastyczne na wodę pitną, które po opróżnieniu mieszczą się na palecie. Zaplecze dla zespołu gminnego i punktu przyjęcia to z kolei namioty sztabowe oraz łóżka polowe w liczbie odpowiadającej planowanej liczbie osób.

Przy ochronie obiektów zestawienie podaje nie tylko liczbę sztuk, ale też wymiary otworów, do których sprzęt pasuje. Wpis „zapory – 10 szt.” nic nie mówi dyspozytorowi; wpis określający, że zapora przeciwpowodziowa do bramy pasuje do wjazdu remizy o szerokości znanej z pomiaru, pozwala przydzielić sprzęt bez oględzin w trakcie zdarzenia.

SIŁY I ŚRODKI – PUSTA RUBRYKA TO PUSTY MODUŁ

Zespół Centrum Zabezpieczenia Kryzysowego pomaga gminom skompletować zasoby, które da się wpisać do planu z konkretną pojemnością, liczbą i lokalizacją – od wody i zaplecza noclegowego po zabezpieczenia obiektów. Przy zamówieniach instytucjonalnych przygotowujemy zestawienie asortymentowo-ilościowe do dokumentacji zakupowej. Nie opracowujemy planów zarządzania kryzysowego – dostarczamy sprzęt, który w nich figuruje.

Czym jest gminny zespół zarządzania kryzysowego?

Gminny zespół zarządzania kryzysowego to organ pomocniczy wójta, powoływany przez wójta, który określa jego skład, organizację, siedzibę i tryb pracy (art. 19 ust. 4 ustawy). Zespołem kieruje wójt, a wchodzą do niego osoby powołane spośród:

osób zatrudnionych w urzędzie gminy, gminnych jednostkach organizacyjnych lub jednostkach pomocniczych,
pracowników zespolonych służb, inspekcji i straży, skierowanych przez przełożonych na wniosek wójta,
przedstawicieli społecznych organizacji ratowniczych.

W skład zespołu mogą wchodzić także inne osoby zaproszone przez wójta (art. 19 ust. 7). Zespół pracuje na planach – to jego członkowie uruchamiają moduły zadaniowe i dysponują siłami oraz środkami wpisanymi do dokumentacji. Wójt może też tworzyć gminne centra zarządzania kryzysowego, które zapewniają całodobowy obieg informacji. Przy przeglądzie zasobów zespół sprawdza również miejsce, w którym pracuje: jeśli siedziba leży nisko, bariera przeciwpowodziowa do drzwi chroni wejście do pomieszczeń, z których prowadzi się akcję.

Czym plan zarządzania kryzysowego różni się od obowiązków z ustawy o ochronie ludności?

Plan zarządzania kryzysowego opisuje, co gmina zrobi i czym, a ustawa o ochronie ludności nakłada obowiązek fizycznego utrzymywania zasobów. To trzy różne rzeczy, które łatwo pomylić: dokumentacja planistyczna według ustawy o zarządzaniu kryzysowym, zasoby ochrony ludności utrzymywane na co najmniej 3 dni zagrożenia oraz Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, z którego finansuje się inwestycje. Plan korzysta z zasobów, ale ich nie zastępuje – a zakup sprzętu nie wypełnia obowiązku planistycznego.

Najczęściej zadawane pytania o gminny plan zarządzania kryzysowego

Kto opracowuje gminny plan zarządzania kryzysowego?

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta, przy pomocy komórki urzędu gminy właściwej w sprawach zarządzania kryzysowego. Po nowelizacji z 2026 r. gmina opracowuje dwa dokumenty: plan zarządzania ryzykiem i plan reagowania kryzysowego.

Kto zatwierdza plany zarządzania kryzysowego gminy?

Starosta. Wójt przedkłada projekty staroście, a starosta przedkłada plan powiatowy wojewodzie.

Co zmieniła nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym w 2026 r.?

Zastąpiła jeden plan zarządzania kryzysowego planem zarządzania ryzykiem i planem reagowania kryzysowego, wydłużyła cykl planowania z 2 do 3 lat i oparła planowanie na krajowej ocenie ryzyka. Obowiązuje od 4 lipca 2026 r.

Do kiedy gmina musi przyjąć nowe plany?

Gminne plany zatwierdza się po raz pierwszy w terminie 3 miesięcy od pierwszego zatwierdzenia właściwego planu powiatowego. Do tego czasu gmina działa na dotychczasowym planie.

Co ile aktualizuje się plany zarządzania kryzysowego?

Po nowelizacji cykl planowania wynosi 3 lata. Przed zmianą ustawa wymagała, żeby cykl nie był dłuższy niż 2 lata.

Z czego składał się dotychczasowy plan zarządzania kryzysowego?

Z planu głównego, zespołu przedsięwzięć na wypadek sytuacji kryzysowych oraz załączników funkcjonalnych planu głównego, których ustawa wymieniała 12 kategorii.

Co wpisuje się w zestawienie sił i środków?

Zasoby, którymi gmina realnie dysponuje: sprzęt, zapasy, obiekty i ludzi przypisanych do zadań. W nowym planie reagowania kryzysowego te dane zasilają moduły zadaniowe.

Czym jest gminny zespół zarządzania kryzysowego?

Organem pomocniczym wójta, powoływanym przez niego i złożonym z pracowników urzędu i jednostek gminnych, pracowników służb, inspekcji i straży oraz przedstawicieli organizacji ratowniczych.

Czy zakup sprzętu spełnia obowiązek planistyczny?

Nie. Plan zarządzania kryzysowego to dokument, który gmina opracowuje i przedkłada do zatwierdzenia. Sprzęt jest tylko pozycją w zestawieniu sił i środków.